Van 18 tot 31 januari bracht ds. Annemieke Kelder een bezoek aan Buffalo City, Zuid-Afrika. De stad Leiden heeft al enkele jaren een stedenband met East London, nu Buffalo City, aan de Oostkaap. De ‘city wide approach’ van deze stedenband heeft al heel wat geledingen van het stadsleven met elkaar in verbinding gebracht. Naast scholen, universiteiten, gezondheidszorg en voetbalclubs hebben ook kerken met elkaar contact. De Gezamenlijke Diaconieën zijn al in 2000 een langdurig partnerschap aangegaan met de Uniting Reformed Church van East London. Hier is het project “Stenen voor Brood” uit voortgekomen, een plan om een broodbakkerij te bouwen, met de hoop dat daar in de toekomst een sociaal dienstencentrum als De Bakkerij in Leiden uit kan voortkomen. Tot nu toe bleek het door allerlei omstandigheden erg moeilijk het project, letterlijk, van de grond te krijgen. Vanuit de stedenband Leiden-Buffalo City werd echter contact gelegd met de Van der Leij Habitat Foundation, die in East London met innovatieve huizenbouw werkt aan werkgelegenheid en gemeenschapsopbouw. Eén van de meest opvallende aspecten aan de bouwprojecten van Van der Leij is dat zij bouwen voor verschillende sociale bevolkingsgroepen door elkaar. Weggeefhuisjes voor de armen staan tussen huur- en koophuizen. In de nieuwe woonwijk, Haven Hills South, wordt een overdekte marktplaats gebouwd, waar mensen de opbrengst van hun groentetuin kunnen verkopen, maar ook elkaar kunnen ontmoeten voor buurtvergaderingen of culturele ontmoetingen. Naast deze markthal wordt nu de bakkerij gebouwd. Van der Leij Habitat is als derde partner toegetreden tot het Haven Hills Bakery Project. Zij zullen vooral de bouw en het management begeleiden. De Uniting Reformed Church wordt uiteindelijk verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering van de bakkerij.
Na de officiële opening van de woonwijk en de overhandiging ervan aan de stad op zaterdag, werd op zondag in een feestelijke dienst in de kerk een Memorandum of Understanding getekend, waarmee de drie partijen zich verbinden aan het bakkerijproject. Ds. Annemieke Kelder ging voor in deze viering. Zij deed dat in het Engels. Gebruikelijk is het Afrikaans, hoewel steeds meer jongeren volledig met het Engels opgroeien. Oude en vertrouwde woorden, zoals bemoediging, groet en zegen, klonken in het Nederlands, dat dichtbij het Afrikaans ligt. De dienst was een inspirerende mengeling van vertrouwde reformatorische hymnen, black gospels en enthousiaste praise-liederen. Vooral de jongeren lieten hun stem en lijf spreken! Later in de week vond nog een vergadering plaats rond het ondernemingsplan voor de bakkerij. Naast de opstartkosten voor de bouw, machines en trainingen van personeel, zijn er ook berekeningen gemaakt voor de bedrijfsvoering in de jaren erna. Op grond van een berekende verkoop aan bruin en ook wat wit brood, het basisvoedsel voor de meeste armen, is berekend wanneer de bakkerij winst zal gaan maken. Er is vastgelegd dat wat de bakkerij opbrengt aan winst weer wordt geïnvesteerd in wijkopbouwprojecten die de armsten ten goede komen. De kerk wordt intensief gebruikt: Annemieke had gesprekken met mensen van de christelijke alcoholistenbond en bezocht bijeenkomsten van de barmhartigheidcommissie, de vrouwenvereniging en de jeugdsoos.
De Uniting Reformed Church is een kleurlingenkerk. Na de achterstelling in de tijd van apartheid, ervaren kleurlingen nu weer een achterstelling in mogelijkheden van opbouw en ontwikkeling. De beoogde projecten van hulp- en dienstverlening zijn dan ook hard nodig.
Dat kon Annemieke Kelder met eigen ogen zien, toen zij in de dagen erna uitgebreid werd rondgeleid door de wijken die onder de zorg van deze kerk vallen. Haar collega, ds. Jacobs, bracht haar bij enkele gemeenteleden thuis. Met hem bezocht ze ook een bejaardenhuis en een Hiv-Aidskliniek. Later bezocht ze een school, een sociale werkvoorziening voor verstandelijk en lichamelijk gehandicapten en een aantal informele bedrijfjes, zoals autoreparaties in de open lucht. Deze wijken vormen niet de echte krottenwijk, zoals Duncan Village, maar lijden wel enorm onder verkrotting, verpaupering, grote werkloosheid, armoede, drank- en drugsproblematiek en oorlogen tussen jeugdbendes. De smalle steegjes tussen de overal verrijzende krotjes kampen met overstromende riolen en rondslingerend afval inclusief gebroken glas, waar kleine kinderen tussen spelen. Kerk en overheid (inderdaad vanzelfsprekend samenwerkend) doen wat ze kunnen, maar het is duidelijk dat hier nog veel werk ligt.
Er werd ook een bezoek gebracht aan het King William’s Town Child and Youth Care Centre, waar de Kerstcollecte van 2002 voor was bestemd. De leiding van het kinderhuis is bijzonder creatief in het vinden van nieuwe oplossingen en fondsen voor de opvang van deze kinderen. Voor alle kinderen wordt een soort thuissituatie gezocht, waar ze in het weekend of de schoolvakantie heen kunnen, zodat ze niet helemaal van familiegevoel vervreemd raken. Deze tijd van het jaar, wanneer in Zuid-Afrika het schooljaar weer begint, is erg duur. Voor alle kinderen moet lesgeld betaald worden, boeken, schrijfspullen en schooluniform worden aangeschaft. Aan deze kosten is de opbrengst van de Kerstcollecte vorig jaar dan ook goed besteed.
Met een delegatie van de stad Leiden, die er in dezelfde tijd was, konden ook veel andere bezoeken worden afgelegd, zodat een goed beeld ontstond van de sociale problemen, uitdagingen en mogelijke oplossingen in Buffalo City. In de rivierbeddingen waar in 2002 een zware overstroming heel wat krotten wegvaagde, zijn nu alweer nieuwe bouwsels gezet. Ontwikkelingsplannen voor zowel huizenbouw als het inrichten van de beddingen voor een gemeenschappelijke groentetuin moeten dat gevaar tegengaan.
Op 9 februari 2004 droeg het College van VrouwenKraammoeders (de Goemoers) haar taken over aan drie nieuwe bestuursleden, t.w. diaconaal predikant Annemieke Kelder en moderamenleden Henriëtte van den Broek en Harry Jurgens. Al eeuwenlang, sinds 1582, maakt de Goemoerskamer deel uit van het gebouwencomplex van het Huiszittenhuis aan de Oude Rijn. Bij de laatste verbouwing van De Bakkerij werd de kamer, met de prachtige schouw uit 1682, door het bestuur in oude luister hersteld. In vroeger tijden werden hier kraampakketten uitgedeeld aan behoeftige kraamvrouwen. De Diaconieën zijn blij dat het aftredende bestuur er vertrouwen in heeft dat de kamer, die nu weer echt deel uitmaakt van De Bakkerij, goed beheerd zal worden. Het aangetreden bestuur zal zoeken naar een nieuwe invulling van het gebruik van de kamer en voortzetting van de eeuwenlange traditie van de Goemoers (d.i. goede moeders). Overigens maakt voor het eerst een man deel uit van de Goemoers!
21 Maart is de Internationale Dag tegen Racisme. Deze dag herinnert aan de demonstratie tegen het apartheidsregime in Zuid-Afrika in 1960, die bloedig werd neergeslagen. 21 Maart wordt ook dit jaar herdacht en gevierd als een dag tégen racisme en vóór respectvol samenleven. Colour Your Mind, een samenwerkingsverband van de Raad van Kerken Leiden, de Gezamenlijke Diaconieën, Leiden Stad van vluchtelingen, Vluchtelingenwerk Leiden en Meldpunt Discriminatie Leiden, nodigt iedereen uit om op zondag 21 maart naar de Koornbrug bij het Stadhuis in Leiden te komen. Om 13.00 uur opent Burgemeester Lenferink de manifestatie. Er is toneel en muziek en andere creatieve bijdragen en er zijn hapjes uit allerlei culturen. Onder het motto: Gelijke behandeling voor iedereen, ook voor jou! wordt het signaal afgegeven dat racisme en discriminatie -op grond van wat dan ook- niet acceptabel zijn. De manifestatie duurt tot 16.00 uur.
Marius van der Heul nam afscheid als diaken van de Binnenstadsgemeente, waar Ruurd Salverda het diakenambt aanvaardde.
In de vieringen rond Kerst werd dit jaar gecollecteerd voor het Kinderhospice De Glind. In dit huis, op het terrein van de Rudolphstichting, worden terminale en ernstig zieke kinderen opgevangen in een gastvrije locatie. In het huis is aangepast spelmateriaal nodig, gericht op de mogelijkheden van het zieke kind. Dit speelgoed, dat niet uit de gewone middelen vergoed wordt, kan nu van de opbrengst van de Kerstcollecte t.w. € 2425,03 aangeschaft worden.
Tot onze verrassing kwamen nog heel wat oude Nederlandse munten tevoorschijn. Zelfs briefjes van 100 gulden! Zo werd er voor een totaalbedrag van 2500 Nederlandse guldens ingeleverd bij De Bakkerij. Zij worden omgewisseld in euro’s bij de Nederlandse Bank en zijn bestemd voor het werk van de Gezamenlijke Diaconieën in De Bakkerij. Bedankt voor alle bijdragen!
Van 1 maart tot 15 april 2004 hangt er werk van Cees Otte in het Atrium van De Bakkerij. Cees Otte woont en werkt in Hoevelaken. Hij is een veelzijdig beeldend kunstenaar, die niet alleen in verschillende teken- en schildertechnieken werkt, maar ook in andere disciplines beeldend bezig is. Zo maakt hij bijzondere keramische reliëfs en tegels. In brede kring heeft hij bekendheid gekregen door zijn illustratiewerk in De Groeibijbel, een zevendelige uitgave van uitgeverij S.G.O. in Hoevelaken. De tekeningen in het Atrium zijn stuk voor stuk bijzonder vanwege een geheel eigen stijl, fraai van kleur en lijn. Maar het meest bijzondere is, dat ze méér zijn dan een mooie plaat bij een verhaal. De tekeningen van Cees Otte vertellen zèlf een verhaal. Hij laat ons met andere ogen kijken naar de verhalen uit de bijbel. Dit is uitermate boeiend en verrijkend. Op weg naar Pasen is de titel van de posterexpositie, die tot 15 april in het Atrium te zien is. Het was niet mogelijk de originele tekeningen te exposeren, maar in kleur en zeggingskracht doen de platen nauwelijks onder voor het origineel. [ Met dank aan Cees Otte voor het belangeloos ter beschikking stellen van het expositiemateriaal ].
In het laatste kwartaal van 2002 hebben de moderamina van CK/KAZ de leden van de kerken geraadpleegd over de toekomst van de kerk in Leiden. Ook de college’s en dus de Gezamenlijke Diaconieën werd hun mening gevraagd. Eind 2003 werden op grond van de raadplegingen door de moderamina CK/KAZ twee scenario’s voorgesteld. Hierover werd in het moderamen en de diakenvergadering van de Gezamenlijke Diaconieën gesproken.
In de eerste helft van februari kwamen weer vele bezoekers naar De Bakkerij: diakenen en andere belangstellenden uit de SoW-kerken uit Leusden, waar ds. Annemieke Kelder in juli 2003 een dienst leidde. Verder de diaconale werkgroep (in oecumenische samenstelling) uit Voorhout. Annemieke Kelder leidde in De Bakkerij ook een bezinningsdag over diaconaat van de kerkenraad van de Gereformeerde Kerk van Hazerswoude-Dorp. Ze ging voor in een dienst in De Ontmoeting in Voorschoten en in de SoW-kerk in Voorhout. Diaconaal werker Jacqueline Schoonwater ontving twee groepen catechisanten uit Leiderdorp en vertelde hen over diaconaat en de jongerenreizen.
Op zondag 21 maart, Antiracismedag, zijn er hapjes uit allerlei culturen te
verkrijgen op de Koornbrug in Leiden (zie Diaconiepagina, stuk over 21 maart).
Hierbij mogen enkele typisch Hollandse hapjes niet ontbreken. Welke jongerengroep
of catechisantengroep smeert 100 boterhammen met pindakaas en chocoladehagelslag?
Nadere info: Jacqueline Schoonwater, De Bakkerij, tel. 071-5144965.
e-mail: jschoonwater@debakkerijleiden.nl
Het Project Kinderwerk is een diaconaal project waarin een aantal kerkgemeenschappen uit Leiden samenwerkt. Het project omvat clubwerk en huiswerkbegeleiding voor kinderen in de binnenstad van Leiden op de woensdagmiddag in buurthuis ‘t Schippertje. Er is nu een nieuwe folder over het project verschenen, die verkrijgbaar is in De Bakkerij.
Het Vlietland College heeft al een aantal jaren contact met het Liceul d’Arta in Targu Mures in Roemenië. Dat contact is tot stand gekomen via De Bakkerij. In eerste instantie bestond het uit een briefwisseling tussen docenten, die uitmondde in een actie voor allerlei elementaire leermiddelen voor de school in Roemenië (f 30.000,-). Daarna gingen leerlingen elkaar schrijven en volgde er een uitwisseling van leerlingen in 1995 en 1996. Ook hiervoor werd actie gevoerd. In mei staat een volgend bezoek aan de school in Roemenië op het programma en in 2005 komen hopelijk leerlingen van het Liceul d’Arta naar Leiden. Het Liceul d’Arta is een basisschool én middelbare school met 900 leerlingen. Het is een kunstschool. Dat betekent dat er veel tijd besteed wordt aan muziek en beeldende vorming. De school is arm en heeft dringend behoefte aan papier, snaren voor muziekinstrumenten, krijt, zeep, computers, meubilair, enzovoort. Om een tegenbezoek van kinderen uit Targu Mures mogelijk te maken werd door de leerlingen van het Vlietland een aantal acties georganiseerd om geld in te zamelen: je kon een roos bij iemand laten bezorgen t.g.v. Valentijnsdag en er werd een loterij gehouden! In een extra editie van de schoolkrant (in kleur!) stond allerlei informatie over Roemenië, Transsylvanië (de streek waarin Targu Mures ligt) en het Liceul d’Arta. We hopen dat er een groot bedrag opgehaald is! Het Vlietland College voerde ook al actie voor het Lidiahome (kindertehuis), het Casa Diaconala (bejaardenhuis) en het Picci huis (opvang van straatkinderen) en Procardia in Targu Mures.