Op vrijdag 16 januari vond de traditionele nieuwjaarsontmoeting van de Gezamenlijke Diaconieën plaats. In haar welkomstwoord zei ds. Annemieke Kelder dat de hulpvraag bij de Diaconieën toeneemt en dat verwacht wordt dat die het komende jaar zal verdubbelen. Tot 2003 moest 16 % van de bevolking leven van het laagste inkomen; dit percentage zakte naar 9 %, maar steeg eind 2003 alweer naar 11%. Dat zijn 700.000 huishoudens in Nederland. Hoeveel dat er in Leiden zijn is nog niet bekend. Wat voor gevolgen heeft nu het landelijk armoedebeleid, waar ook een partij als het CDA mede verantwoordelijk voor is, voor de rol van de diaconie? Daarover sprak, in een volle Bakkerij, Myra van Loon, woordvoerder armoedebeleid van de CDA-fractie in de Tweede Kamer. Vindt het CDA dat de diaconie tegenwoordig nog wel een rol moet hebben? Moet niet de overheid in onze welvarende maatschappij alles voor haar rekening nemen? Rode draad bij het kabinetsbeleid is ‘werk boven inkomen’ en de sociale zekerheid weer terug als vangnet. De maatregelen die het kabinet genomen heeft hebben hier allemaal betrekking op. We hebben er niets aan dat mensen werkloos zijn; alle werkenden zijn hard nodig om de sociale zekerheid voor de toekomst in stand te houden. Er wordt verwacht dat iedere burger in Nederland ‘zijn eigen broek kan ophouden’. Daarom moet we kijken naar wat iemand wél kan. Dat impliceert een verandering in het kijken naar mensen. Iemand die voor 40% in de WAO zit is voor 60% arbeidsgeschikt. De Wet Werk en Bijstand (WWB) is een goed voorbeeld van terug naar het arbeidsproces. Omdat men op rijksniveau onmogelijk zicht heeft op alle individuen wordt de gemeente ingeschakeld bij het begeleiden naar werk. Het CDA heeft hard gevochten voor een aantal aanpassingen in het beleid. Moeders met kinderen jonger dan 5 jaar hebben bijvoorbeeld geen sollicitatieplicht meer. Het CDA was een groot voorstander van het afschaffen van de categorale bijstand. Samen met alle andere extra voorzieningen werd de bijstandsgerechtigde niet meer geprikkeld om te gaan werken. Maar voor chronisch zieken en gehandicapten is deze maatregel op voorstel van het CDA een beetje teruggedraaid.
Al deze regels zijn erop gericht om ook in 2040 nog AOW en gezondheidszorg te kunnen betalen voor de 65-plussers, die dan 40% van de bevolking uitmaken. Omdat nog eens 40 % van de bevolking dan jonger is dan 16 jaar moet een beroepsbevolking van slechts 20 % de sociale zekerheid verdienen. Het in stand houden van de solidariteit vraagt dus om maatregelen, anders loopt het spaak. Daarom moet nu alles op alles gezet worden om mensen aan het werk te krijgen. Toch kunnen mensen in de problemen raken, niet iedereen kan het even goed hebben. Daarom is het CDA blij dat de diaconie zorgt voor mensen tussen wal en schip. Daarom moet de diaconie gekoesterd worden. Als we het alleen aan de overheid overlaten dan vallen de mensen echt in de sloot.
In haar reactie zei Annemieke Kelder dat de diaconie helpt vanuit de christelijke boodschap. Leven bestaat alleen bij samen leven. De blauwdruk daarbij is solidariteit. Wanneer er gaten in vallen in de zorg door de overheid wil de diaconie een vangnet onder een vangnet zijn. We weigeren als diaconie echter een instantie te zijn waarop gerekend wordt dat we probleemgevallen wel opvangen. Als wij mensen opvangen is dat altijd onder protest. En altijd met het doel er tendensen uit te halen, ontwikkelingen te signaleren: dat is nog meer ons werk dan het opvangen van de mensen zelf. Wij volgen dus zeer kritisch, waarbij onze loyaliteit bij de zwaksten ligt. In De Bakkerij komen mensen zelf hulp vragen, andere hulpinstanties kloppen bij ons aan en we volgen ook het beleid. Wordt erop gerekend dat fondsen, particulieren en kerken een deel van de problematiek oplossen die eigenlijk al ingecalculeerd wordt in het landelijk beleid? Nee, zegt van Loon, het CDA heeft nog net voor het kerstreces een aantal maatregelen genomen die de problemen van de allerzwaksten zeker zullen verminderen.
Op zondag 29 februari begint de voorjaarszendingsweek, waarop gecollecteerd wordt voor de zending. “Doet Kerkinactie nog wel aan zending?” is een vraag die geregeld gesteld wordt. Kerkinactie heeft zes programma’s, waaronder het zendingsprogramma en het programma werelddiaconaat. In feite is het een kunstmatig onderscheid: zending en diaconaat kunnen niet zonder elkaar bestaan. Het diaconaat maakt concreet wat de bevrijdende kracht van het evangelie kan betekenen en omgekeerd geldt dat het getuigenis van Jezus Christus het diaconale handelen in perspectief zet. Bij zendingsprojecten gaat het er dan ook om dat ze bijdragen aan het doorvertellen van het evangelie en dat ze de bevrijdende kracht van het evangelie zichtbaar maken.
De laatste maanden van het jaar kwamen er veel -grote- giften binnen: van particulieren dichtbij en verweg, van diaconieën en kerken in Leiden, in de regio en in het land en van instellingen en fondsen. Omdat er niet genoeg ruimte is om alle giften te specificeren, volgt hier nogmaals veel dank aan alle gevers, die ook al persoonlijk bedankt zijn.
Twee giften willen we er even uitlichten: op het idee gebracht door onze Paasbrodenactie stopte de GGD Leiden Noord in haar kerstpakket een Kerstbrood (ook gebakken door Bakker Petersen), inclusief informatie over het werk in De Bakkerij. Net zoals bij de Paasbroden ging € 2,50 van elk Kerstbrood naar De Bakkerij! Dat bracht € 575,- op!
Een van de kunstenaars die exposeerde in het Atrium gaf € 60,- voor het werk in De Bakkerij, een percentage van de verkoop van kunstwerken.
In januari 2003 vertrok MOKER, de omroep van de kerken in Rijnland en de Bollenstreek, uit De Bakkerij naar de studio van Holland Centraal. De doorstart vanaf een andere locatie heeft echter niet de nieuwe instroom van medewerkers en informatie gehad, waarop was gehoopt. MOKER is daarom opgehouden te bestaan, de laatste uitzending was op 7 december j.l. De apparatuur van de organisatie heeft inmiddels een goede bestemming gekregen. De redactie heeft het geld dat de Gezamenlijke Diaconieën voor MOKER beheerden geschonken aan de Leidse Straat in Roemenië, het welbekende project van het jongerendiaconaat van Diaconaal Centrum De Bakkerij, waar MOKER zoveel jaren met veel plezier een studio en creatieve werkplek had. MOKER bedankt bij deze iedereen die haar steunde en naar de programma’s luisterde.
In november 2003 bezochten kerkvoogden en diaconale bestuurders van SoW-kerken uit Amsterdam De Bakkerij. Omdat zij een kerkelijk en diaconaal centrum willen opzetten vergelijkbaar met De Bakkerij waren zij geïnteresseerd in zaken als toegankelijkheid, veiligheid en beheer van het gebouw. Ds. Annemieke Kelder en diaconaal werker Jacqueline Schoonwater namen deel aan een studiedag over jongerendiaconaat, georganiseerd door de Stichting Theologische Vorming in Amsterdam.
In december werkte ds. Annemieke Kelder samen met de voorzitter van de Raad van Kerken Leiden mee aan het Publieksdebat over Burgerschap en Tolerantie, waarin ook de rol van de kerk en de moskee aan bod kwam. Ook ontmoette zij, samen met een zeer brede vertegenwoordiging van geestelijk leiders uit Leiden en de regio de Leidse burgemeester Lenferink.
Op de Dag van de Rechten van de Mens, 10 december, stonden ds. Annemieke Kelder en Jacqueline Schoonwater een tijd achter een marktkraam bij De Waag, in verband met de actie van de Raad van Kerken Nederland en Vluchtelingenwerk om kaarten te sturen naar minister Verdonk. Doel van de actie was nogmaals aandacht te vragen voor de hier allang verblijvende en ingeburgerde vluchtelingen die toch niet onder het eenmalig pardon vallen. De kaarten waren ook verkrijgbaar aan de balie van De Bakkerij. ‘s Avonds was Annemieke Kelder te gast bij de gemeente van de Dorpskerk in Zoeterwoude, die De Bakkerij tot een langlopend diaconaal project gemaakt heeft. Zij bezocht ook het Inloophuis Psychiatrie, en maakte kennis met de coördinator en het werk in het Inloophuis.
Het ID-college vroeg de Gezamenlijke Diaconieën mee te werken aan de komst van twee mensen uit Senegal deze zomer. Het ID-College heeft al een aantal jaren een band met een beroepsopleiding voor vrouwen in Kafountine in Senegal.
Vlak voor Kerst ontmoetten alle medewerkers in De Bakkerij, betaald en onbetaald, elkaar bij een kerstborrel.
In januari 2004 vertelde ds. Kelder in De Menswording in Leiderdorp over het werk in De Bakkerij, op uitnodiging van de MOV-groep van het Dekenaat Leiduinen (Missie, Ontwikkelingswerk en Vrede). Tien procent van de opbrengst van de Vastenactie (uit 30 parochies) is dit jaar bestemd voor De Bakkerij. Het gaat dan om de -steeds terugkerende- vaste lasten, die het mogelijk maken dat het werk in De Bakkerij gedaan kan worden. Daaronder vallen personeelskosten, zoals administratie, beheer, jongerendiaconaat en diaconaal predikant, maar ook de kosten voor het gebouw, zoals gas, water, licht, verwarming, schoonmaak en afvalkosten. Bij elkaar noemen we dat het kerndiaconaat.
Ook kwamen de diakenen van de Gereformeerde Kerk van Bodegraven op bezoek. In deze gemeente wordt regelmatig gecollecteerd voor De Bakkerij.
Op 21 november bezocht Desmond Halley, loco-burgemeester van Buffalo City in Zuid-Afrika, De Bakkerij. Hij nodigde daarbij ds. Annemieke Kelder uit om naar Buffalo City te komen (17 – 31 januari) en het feest mee te vieren t.g.v. de opening van de wijk die de Van der Ley Habitat Foundation daar bouwde, o.m. met hulp van de Gemeente Leiden. Het is de bedoeling dat in die wijk de bakkerij komt, waarvoor via het Avondmaalsproject van de Leidse SoW-kerken geld ingezameld werd. Het realiseren van die bakkerij is nu een project van de Gezamenlijke Diaconieën, de Uniting Reformed Church en de Van der Ley Habitat Foundation. Als dit kerkblad verschijnt is Annemieke Kelder alweer terug. Binnenkort hoort u meer over haar reis.
De diakenen Bart Bouma en Jan van Werkhoven zijn vertrokken bij de Marekerk en Beatrijs Hofland bij de Vredeskerk. Nieuwe diakenen in de Marekerk zijn Victor van der Hoeven en Gert Jan van Baarle.
Nadat we afscheid namen van Anke van Doorn is per 1 januari 2004 Chantal Knulst begonnen als secretaresse van de Gezamenlijke Diaconieën.
Sinds november 2003 houdt de Stichting Nidos spreekuur in De Bakkerij. Deze stichting is een voogdij-instelling voor alleenstaande minderjarige asielzoekers.
De diaconiepagina en de jeugd- en jongerenkolom in het Leids Kerkblad staan op de website van De Bakkerij. U vindt daar ook vacatures voor vrijwilligers.
2004 is een schrikkeljaar. We hebben dan een dag extra en dat zou een aardige aanleiding kunnen zijn om iets extra’s te doen voor een ander. Door bijvoorbeeld op de schrikkeldag zondag 29 februari uw buren uit te nodigen voor een kopje koffie. Zo kunt u een begin maken met het herstellen van een contact dat misschien was verstoord. Dat past goed in de veertigdagentijd die dan net begonnen is en waarvoor het thema dit jaar is: “Heel maken wat gebroken is”. Wellicht heeft u zelf eigen ideeën voor een invulling van deze bonus-dag.
Rectificatie: de expositie van werk van Ap van Doorn duurt tot 1 maart.