Diaconiebericht 30, maart 2007
Een selectie uit de inhoud:
- Met hart en handen
- Wat mij beweegt – nieuwjaarstoespraak J.D.W. Eerbeek
- Kerstcollecte voor Kerkenkamer
- Nieuwe naam en logo diaconie
- Nieuwe bewoner: Jody Sluijter
- Leiden, stad van vluchtelingen
- Vluchtelingenwerk: een generaal pardon is een goed begin
- Ontwikkelingen bij STUV
- Open Bakkerij
- Hulpvraag aan diaconie stijgt
- Phandulwazi en Impulsis
- Dóór met Phandulwazi
- Kinder- en jongerenrechtswinkel
Met hart en handen
‘Elke barmhartigheid komt voort uit onbarmhartigheid’. Deze zin kwam ik tegen, toen ik de Open Bakkerij van 25 februari 2007 voorbereidde, over de Zeven Werken van Barmhartigheid. Onbarmhartigheid als de basis voor elke daad van barmhartigheid? Ja, want jij hebt iets wat een ander tekort heeft. Jij hebt er zelfs zoveel van, dat je het kunt uitdelen, zonder er zelf minder van te worden. Een fundamentele ongelijkheid.
Erin gehamerd
De Zeven Werken van Barmhartigheid zijn ontleend aan de Bijbel, ze staan in Matteüs 25: 31-40. Het zijn repeterende zinnen: “Ik had honger en jij hebt mij te eten gegeven. Ik had dorst en jij hebt mij te drinken gegeven. Ik was naakt en jij hebt me gekleed. Ik was ziek en gevangen en je hebt me bezocht. Ik was vreemdeling en thuisloos en jij hebt me onderdak gegeven.” Het lijkt alsof het er in wordt gehamerd. Ik had het niet en jij had het over. Ik kwam tekort en jij had meer dan genoeg. Een onbarmhartigheid die ten hemel schreit.
Onbarmhartig
Het woord ‘onbarmhartig’ klinkt genadeloos. Dat ligt ook in de liturgie heel dicht bij elkaar. Het Griekse woord voor barmhartig zijn (het tweede deel van de Bijbel is in het Grieks geschreven) is hetzelfde als in het bekende gebed ‘Kyrie eleison’, Heer ontferm U. Van Jezus wordt gezegd dat hij met ontferming bewogen is. Dat is een rake vertaling. Er gebeurt iets, als je met de nood van mensen oog in oog komt te staan. Er beweegt iets. In je binnenste, in je ingewanden, ergens diep in je buik, word je geraakt, word je bewogen. Het Hebreeuwse woord voor barmhartigheid (het grootste, eerste deel van de Bijbel is in het Hebreeuws ontstaan), verwijst daar ook heel direct naar, in zijn verwantschap met het woord voor baarmoeder. Ergens in de buurt van de oergeborgenheid gaat het bewegen.
In beweging
Je komt in beweging om iets te doen. Je geeft eten en drinken, wordt vrijwilliger bij een Voedselbank. Je geeft mantelzorg, of organiseert een kledinginzameling. Je doet boodschappen voor de zieke buurman en wordt een maatje bij Exodus. Je koopt een straatkrant en zet je handtekening voor een generaal pardon. Dat geeft een fijn gevoel. Je doet tenminste iets en het kost je geen grote offers. Maar soms gaat het knagen. Aan de Kersttafel vraag je je opeens af waar de straatkrantverkoper nu zit. Met vakantie in dat exotische oord realiseer je je opeens dat hier ook vluchtelingen vandaan in Nederlandse wachtlijsten zitten. Hoe zou dat voelen: “jij moest je hand ophouden, toen ik kon geven aan jou”? En blijft dat altijd zo: “armen zullen er onder u altijd wel zijn”? Of zit er soms ook vooruitgang in, wordt iets wel eens opgelost? Komt iemand wel eens van het hulp-infuus af? Of heb ik met mijn genereuze gebaar de afhankelijkheid in stand gehouden?
Gerechtigheid
Barmhartigheid vertoont zich gelukkig in wel Zeven Werken en in een veelvoud aan gedaanten. Barmhartigheid is nodig, voor dat noodgeval, die verslagen reiziger bijvoorbeeld, langs de kant van de weg, over wie de barmhartige Samaritaan zich ontfermt. Maar als het iedere maand, of iedere week gebeurt, dat er reizigers overvallen worden op datzelfde stuk weg, dan wil je toch dat daar wat aan gedaan wordt. Dat het daar veiliger wordt, er meer politiecontrole komt of een andere bron van inkomen voor de rovers. Ook voor dat soort werken is er een fundamenteel woord: gerechtigheid. Gerechtigheid, dat is zoiets als langdurende barmhartigheid. Of misschien wel overbodig geworden barmhartigheid. Gerechtigheid ligt dichtbij rechtvaardigheid: er is geen ongelijkheid meer van de ene die tekort komt en de andere die over heeft; van de ‘ik’ die haar hand op moet houden en de ‘jij’ die in overvloed leeft.
In de Bijbel staan barmhartigheid en gerechtigheid dicht bij elkaar, als twee kanten van dezelfde zaak. Soms is de ene nodig, soms is het tijd voor de ander. Beide zijn ze fundamenteel en onmisbaar voor een samenleving zoals die bedoeld is te zijn.
ds. Annemieke Kelder
tel. (071) 51 44 965 :: fax (071) 51 49 744 :: e-mail info@debakkerijleiden.nl
