Nieuws > Diaconiebericht nr 26, maart 2004

Diaconiebericht 26, maart 2004

Een selectie uit de inhoud:

Met hart en handen

Heilige verontwaardiging

Drift en gedrevenheid liggen meer dan alleen taalkundig dicht tegen elkaar aan. Wie wat langer met mij werkt, merkt dat dat zeker voor mij opgaat. De drift waarmee ik mij keer tegen verwarmingsketels in De Bakkerij die almaar dienst weigeren, ligt dicht bij de gedrevenheid waarmee ik rondstap wanneer een gezin met twee kleine kinderen en een hoogzwangere moeder in de hal van ons pand is gezet. Apparaten horen het gewoon te doen; technische apparaten, maar ook de menselijke apparaten, de hulpapparaten, die we in ons georganiseerde landje tot in de finesses hebben ontworpen. Het moet zo zijn dat het gewoon werkt. Een ketel kan niet na een dure reparatie nog steeds uitvallen. Een gezin dat op bevallen staat, kan niet bij mij in de hal zitten, verstoken van elke vorm van hulp, een bed voor de nacht of onderdak voor wanneer de baby komt. Uren bellen van Alkmaar tot Maastricht. Straks beginnen de weeën nog. "Ik speel toch niet in een of ander slecht Kerstspel mee?"

Het gebeurt de laatste tijd steeds vaker. Geen hulpvragen meer die met een enkel telefoontje of een klein bedrag aan boodschappengeld zijn op te lossen. Maar diep vastgelopen situaties die soms veel tijd vergen, of energie, veel drift of veel gedrevenheid. Alles lijkt vast te zitten, op regels, bureaucratie, of op zogenaamde outputfinanciering, waardoor elke instantie alleen nog maar precies die hulp mag geven waar ze voor betaald wordt. Juist de vragen die bij de diaconie komen, zijn stukgelopen op die verkokerde hulpverlening. Als iedereen alleen het eigen geprofessionaliseerde stukje doet, kijkt niemand naar het geheel en wordt de diaconie gebeld als alles is vastgelopen. Zoiets hoor ik van de verwarmingsketelmonteurs ook regelmatig. Megafusiebedrijven hebben geleid tot monteurs die alleen nog weten wat voorgedrukt op hun werkbon staat. Met steeds een andere monteur als hulpverlener heeft niemand van hen meer zicht op het geheel van de verwarming èn op de storing. De vergelijking werkt nog verder: laatst stond boven een artikel in het Leidsch Dagblad over De Bakkerij: "Diaconaal centrum in Leiden ontfermt zich vooral over slachtoffers van kille maatschappij". Zie je wel: de verwarming van de diaconie moet driftig draaien in die kilte.

Drift en gedrevenheid: past het eigenlijk wel bij een diaconie? Moet die niet, als gezicht van de kerk, altijd het geduld zelve zijn, lankmoedig, het lot dragend, beminnelijk en bemiddelend, immer op zoek naar de harmonie en het compromis? Of moet juist de kerk met de vuist op tafel slaan, wanneer zij wil signaleren dat het ook een keer genoeg is; het gesol met mensen, steeds weer nieuwe wetten, maatregelen, reparaties van eerdere maatregelen en nieuwe categoriseringen van zielenpoten? Zingt niet de kerk van een God die de stom geslagen mond verstaat en die dus van zijn kerk verwacht dat zij stem geeft aan wie murw en monddood is gemaakt? Compromissen corrumperen ook. Met een schok zie je jezelf opeens bij de eerste zin van een hulpvraag al mee categoriseren in de hokjesgeest: legaal of illegaal, kansrijk of kansarm, helpen of niet?

Wie de bijbel niet met een al te zoetsappige bril leest, komt er heel wat heilige drift in tegen. God kan oprecht toornen over onrecht. Regelmatig dreunen hemel èn aarde ervan. In het Hebreeuws, de taal van het Oude Testament, is dat een prachtige uitdrukking: Gods neus wordt heet, staat er. Als in een stripverhaal zie je het voor je: briesend van woede torent de Eeuwige over wat kwaad is in zijn ogen. Dat is altijd wanneer mensen in de knel komen. Wanneer de een door de ander in de verdrukking komt, wanneer mensen niet naar elkaar omzien, wanneer de een rijker wordt en de ander armer. Ook Jezus kon in dit voetspoor tekeer gaan. Hij zwiepte de tempel schoon, toen die in zijn ogen in plaats van een thuis voor God een koophuis was geworden, waar offervaardigheid voor grof geld tot handelswaar was gemaakt.

Dus toch maar die drift en gedrevenheid bij elkaar houden, denk ik. Maar wel blijven combineren met weloverwogen handelen. Tenslotte krijg je een verwarmingsketel ook niet aan de praat door er een flinke klap op te geven. Ook niet, overigens, door er lief tegen aan te praten. Je zult goed moeten kijken naar wat fout is, dat analyseren, de fout benoemen en met kennis van zaken zoeken naar een oplossing. Mijn drift blijft drammen dat het toch mogelijk moet zijn: een verwarmingsketel die gewoon doet wat 'ie moet doen. Mijn diaconale gedrevenheid blijft ook drammen, dat het toch mogelijk moet zijn; een samenleving die gewoon doet wat 'ie moet doen: zorgen dat ieder tot haar recht kan komen en een steuntje in de rug geven aan wie dat even niet zelf redt.

Het is bijna Pasen. Opstaan uit de dood is zoiets als opstandig ertegen in gaan. Een heel driftig feest eigenlijk, Pasen. "Hij is niet dood, Hij leeft" is de recalcitrante uitroep. Opstaan, je niet neerleggen bij wat dood lijkt, hopeloos of 'uitgeholpen'. Doodgaan kan nog niet, gedrevenheid is nodig, zolang leven en samenleven nog niet is zoals het worden kan.

Ds. Annemieke Kelder

Diaconaal centrum De Bakkerij  -  Oude Rijn 44 b/c  -  2312 HG Leiden
tel. (071) 51 44 965 :: fax (071) 51 49 744 :: e-mail info@debakkerijleiden.nl