Bezoek aan Buffalo City in Zuid Afrika
Van 18 tot 31 januari bracht ds. Annemieke Kelder een bezoek aan Buffalo City, Zuid-Afrika. Een verslag van de reis.
De
stad Leiden heeft al enkele jaren een stedenband met East London, nu Buffalo
City, aan de Oostkaap. De ‘city wide approach’ (stadsbrede
aanpak) van deze stedenband heeft al heel wat geledingen van het stadsleven
met elkaar in verbinding gebracht. Naast scholen, universiteiten, gezondheidszorg
en voetbalclubs hebben ook kerken met elkaar contact.
De Gezamenlijke Diaconieën zijn in 2000 een langdurig partnerschap aangegaan met de Uniting Reformed Church van East London. Hier is het Avondmaalsproject “Stenen voor Brood” uit voortgekomen, een plan om een broodbakkerij te bouwen, met de hoop dat daar in de toekomst een sociaal dienstencentrum als De Bakkerij in Leiden uit kan groeien.
Tot nu toe bleek het door allerlei omstandigheden erg moeilijk het project, letterlijk, van de grond te krijgen. Vanuit de stedenband Leiden-Buffalo City werd echter contact gelegd met de Van der Leij Habitat Foundation, die in East London met innovatieve huizenbouw werkt aan werkgelegenheid en gemeenschapsopbouw.
Eén van de meest opvallende aspecten aan de bouwprojecten van Van der Leij is dat zij bouwen voor verschillende sociale bevolkingsgroepen door elkaar. Weggeefhuisjes voor de armen staan tussen huur- en koophuizen.
De open markthal is nog in aanbouw. Hiernaast wordt de bakkerij gebouwd.
De hemel op aarde
De kerk is in Zuid-Afrika een heel vanzelfsprekend onderdeel van het
leven, ook van het openbare leven. De officiële plechtigheden en
alle toespraken rond de opening van de nieuwe woonwijk en de overhandiging
daarvan aan de nieuwe bewoners en de stad, werd geopend met bijbellezing
en gebed. Ontroerend klonken de woorden van de profeet Jesaja, op deze
plaats, op dit moment. Voor de bewoners die bij de deur stonden, voor
de VIP’s, de ambassadeur en ministers, voor alle gasten: “Ik
schep een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Niemand denkt meer aan het
verleden, niemand verlangt ernaar terug. … Van Jeruzalem maak ik
een vrolijke stad, van haar bevolking blije mensen. … Je hoort er
niemand huilen, niemand schreeuwen om hulp. Zuigelingen blijven in leven,
bejaarden sterven niet voor hun tijd. …Wie een huis bouwt, zal het
ook bewonen, … en wat zij zaaien (wordt) niet door anderen geoogst.”
(Jesaja 65: 17-22, Groot Nieuws Bijbel)
‘Niemand denkt meer aan het verleden, niemand verlangt ernaar terug.’
Een nieuwe plek om te wonen, waar kinderen kunnen spelen.
Bij de officiële feestelijkheden is de aankondiging gedaan van de bouw van de bakkerij. Hierbij hebben ds. Annemieke Kelder van de Gezamenlijke Diaconieën en ds. Jacobs van de URC symbolisch de hand geschud.
Drie partners
Na de officiële opening van de woonwijk en de overhandiging ervan
aan de stad op zaterdag, werd op zondag in een feestelijke dienst in de
kerk een Memorandum of Understanding getekend, waarmee de drie partijen
zich verbinden aan het bakkerijproject.
De ondertekening van het Memorandum of Understanding werd met een handdruk bezegeld. V.l.n.r. Tjeerd Grimmius en Andrew Wiseman van de Van der Leij Habitat Foundation, Adam Fray, penningmeester van de kerk, ds. Annemieke Kelder en Desmond Halley, loco-burgemeester van Buffalo City.
Jongeren nemen enthousiast deel aan de praise-liederen tijdens de dienst.
Later in de week vond nog een vergadering plaats rond het ondernemingsplan voor de bakkerij. Naast de opstartkosten voor de bouw, machines en trainingen van personeel, zijn er ook berekeningen gemaakt voor de bedrijfsvoering in de jaren erna. Op grond van een berekende verkoop aan bruin en ook wat wit brood, het basisvoedsel voor de meeste armen, is berekend wanneer de bakkerij winst zal gaan maken. Er is vastgelegd dat wat de bakkerij opbrengt aan winst weer wordt geïnvesteerd in wijkopbouwprojecten die de armsten ten goede komen.
De kerk wordt intensief gebruikt: Annemieke had gesprekken met mensen van de christelijke alcoholistenbond en bezocht bijeenkomsten van de barmhartigheidcommissie, de vrouwenvereniging en de jeugdsoos.
Vergadering van de bakkerij-commissie. Zittend v.r.n.l.: Adam Fray, ds. Jacobs, Dean Fray, Johann Evertse en ds. Annemieke Kelder. Staand Tjeerd Grimmius en Andrew Wiseman van de Van der Leij Habitat stichting.
Sociale problematiek
De Uniting Reformed Church is een kleurlingenkerk. Na de achterstelling
in de tijd van apartheid, ervaren kleurlingen nu weer een achterstelling
in mogelijkheden van opbouw en ontwikkeling. De beoogde projecten van
hulp- en dienstverlening zijn dan ook hard nodig.
Dat kon Annemieke Kelder met eigen ogen zien, toen zij in de dagen erna
uitgebreid werd rondgeleid door de wijken die onder de zorg van deze kerk
vallen. Haar collega, ds. Jacobs, bracht haar bij enkele gemeenteleden
thuis. Met hem bezocht ze ook een bejaardenhuis en een Hiv-Aidskliniek.
Later bezocht ze een school, een sociale werkvoorziening voor verstandelijk
en lichamelijk gehandicapten en een aantal informele bedrijfjes, zoals
autoreparaties in de open lucht. Deze wijken vormen niet de echte krottenwijk,
zoals Duncan Village, maar lijden wel enorm onder verkrotting, verpaupering,
grote werkloosheid, armoede, drank- en drugsproblematiek en oorlogen tussen
jeugdbendes. De smalle steegjes tussen de overal verrijzende krotjes kampen
met overstromende riolen en rondslingerend afval inclusief gebroken glas,
waar kleine kinderen tussen spelen. Kerk en overheid (inderdaad vanzelfsprekend
samenwerkend) doen wat ze kunnen, maar het is duidelijk dat hier nog veel
werk ligt.
Voor de gedwongen herhuisvesting buiten de stad zijn in de apartheidsdagen deze flats voor de kleurlingen gebouwd. In drie kamers wonen gemiddeld 8 á 10 mensen. Overal in de wijk zijn krotten bijgebouwd.
Kinderhuis
Er werd ook een bezoek gebracht aan het King William’s Town Child & Youth Care Centre, waar de Kerstcollecte van 2002 voor was bestemd. De leiding van het kinderhuis is bijzonder creatief in het vinden van nieuwe oplossingen en fondsen voor de opvang van deze kinderen.
Veel baby’s en kinderen komen al met een Hiv/aids besmetting binnen. Het is daarom belangrijk alle bekers en spenen van de kinderen goed te ontsmetten.
Voor alle kinderen wordt een soort thuissituatie gezocht, waar ze in het weekend of de schoolvakantie heen kunnen, zodat ze niet helemaal van familiegevoel vervreemd raken. Deze tijd van het jaar, wanneer in Zuid-Afrika het schooljaar weer begint, is erg duur. Voor alle kinderen moet lesgeld betaald worden, boeken, schrijfspullen en schooluniform worden aangeschaft. Aan deze kosten is de opbrengst van de Kerstcollecte vorig jaar dan ook goed besteed.
Overstromingsgeld
Met een delegatie van de stad Leiden, die er in dezelfde tijd was, konden ook veel andere bezoeken worden afgelegd, zodat een goed beeld ontstond van de sociale problemen, uitdagingen en mogelijke oplossingen in Buffalo City.
In augustus 2002 was er een zware overstroming van een aantal rivierbeddingen, die een aantal slachtoffers kostte en heel wat krotten wegvaagde. In de vruchtbare grond schiet onkruid op, maar ook maïs en andere groente wordt verbouwd. Helaas zijn er ook alweer nieuwe bouwsels verrezen, met alle risico’s van dien (zie foto).
Het is één van de dingen die je leert in Zuid-Afrika: hoe één project vele ontwikkelingskanten kan hebben!
Zaaien en oogsten
De woorden van Jesaja dat wat je zaait niet door anderen zal worden geoogst, gelden in deze samenleving wel heel letterlijk. Wie een groentetuin aanlegt, zaait en plant driemaal zoveel als je hoopt over te houden. “Eén voor de dief, één voor de zon en één voor jezelf”, is de uitdrukking. Tegen de zon moet je water geven, maar tegen de dief helpt het misschien wanneer het voor iedereen mogelijk wordt een eigen groentetuin te hebben; bij je huis of in een gemeenschappelijke moestuin. In Haven Hills South liggen de groenteveldjes, met een hek eromheen, tussen de huizen door (zie foto).
Stenen voor Brood
Als alles volgens plan verloopt, is het ondernemingsplan voor de bakkerij klaar wanneer dit Diaconie-Bericht verschijnt. Hierna kan de fondswerving starten. Wanneer voldoende zekerheid is over de beschikbare fondsen, kan de bouw halverwege het jaar starten. Begin 2005 zouden dan die “stenen voor brood” kunnen zorgen.
Ds. Annemieke Kelder
Meer nieuws over de stedenband van Leiden met Buffalo City: www.leidenbuffalocity.nl
tel. (071) 51 44 965 :: fax (071) 51 49 744 :: e-mail info@debakkerijleiden.nl
